Bàn về câu nói của Honoré de Balzac (1799

Bàn về câu nói của Honoré de Balzac (1799-1850): “Behind every great fortune lies a great crime” (3).
Kì 3: Vĩ thanh
1. Sách báo cánh tả, khi nói về chủ nghĩa tư bản hay kinh tế thị trường thường dùng những thuật ngữ đao to búa lớn, có tính dọa nạt như: “cạnh tranh khốc liệt”, “cá lớn nuốt cá bé”..v.v.. Vô hình trung đã gieo vào lòng người mối ác cảm với kinh tế thị trường và giai cấp tư sản. Thực tế thì sao?
Đúng là khi xem những cuộc triển lãm, ví dụ, của các hãng ô tô thì ta thấy không khí cạnh tranh rất khốc liệt, nhưng ít người biết rằng đấy chỉ là bể nổi, chỉ là những đợt sóng trên mặt biển mà thôi. Bên dưới nó là những tầng sâu của sự hợp tác, rất bình lặng. Đấy là sự hợp tác của tất cả các nhân viên trong công ty sản xuất ô tô. Đấy là sự hợp tác của công ty chế tạo ô tô với các công ty chế tạo sắt thép, chế tạo sơn, chế tạo da, chế tạo động cơ…v..v.. Không thể nào kể hết được. Đấy còn là sự hợp tác của nhân viên công ty chế tạo ô tô với những người cung cấp lương thực, thực phẩm, quần áo cho họ, hợp tác với các bác sĩ chăm sóc sức khỏe cho họ, với các thày cô giáo dạy con cái họ..v.v. và ..v.v.. Như vậy là, xu hướng chủ đạo trong nền kinh tế thị trường là hợp tác chứ không phải cạnh tranh. Cạnh tranh chỉ là bề nổi.
Cá lớn nuốt cá bé cũng là khái niệm sai. Giả sử sau đây vài năm, Trung tâm tiếng Anh của bạn Nguyễn Trưởng trở thành một trong những trung tâm tiếng Anh lớn của khu vực Nam Bộ, cửa hàng Lekima của bạn Lê Tư hay cửa hàng rau sạch của bạn Hiếu Nguyễn trở thành những công ty cung cấp rau sạch lớn trên cả nước, cửa hàng máy vi tính của Vinh Le trở thành tổng đại lí máy và thiết bị máy tính trên toàn quốc, Homestay của Mau Son lấn át nhiều khách sạn hiện nay… nhiều trung tâm tiếng Anh, nhiều công ty cung cấp rau sạch và nhiều công ty bán thiết bị máy tinh, nhiều khách sạn sáp nhập vào trung tâm/công ty của các bạn thì đấy hoàn toàn không phải là “cá lớn nuốt cá bé” mà là NHỮNG NGUỒN LỰC KHAN HIẾM ĐƯỢC SỬ DỤNG HIỆU QUẢ HƠN. Tất cả mọi người đều được lợi.
2. Thái độ thù địch với người giàu
Người giàu có, như ta đã biết, chính là người có thể đầu tư nhằm mở rộng và cải thiện điều kiện sản xuất, làm cho xã hội ngày càng giàu thêm, người tiêu dùng ngày càng có nhiều lựa chọn hơn. Nhưng còn một số khía cạnh nữa, ít được nói tới.
a. Khi đứng trước một ngôi biệt thự hay trong khi đang đạp xe đạp giữa trời nắng mà thấy chiếc Mercedes phóng qua thì tất cả mọi người đều nghĩ rằng người sống trong ngôi biệt thự/ngồi trong xe chắc chắn là rất hạnh phúc. Và đấy chính là một trong những động cơ để chúng ta lao động, tiết kiệm để mong sau này mình cũng có cái nhà, cái xe như thế. Mà nếu mình không thể có, thì mình sẽ chăm sóc cho con em mình, tạo điều kiện cho họ học lấy những nghề cao sang..v.v.
b. Năm 1961, Tố Hữu hả hê viết: “Đời hết kẻ sống lười ăn bám”, tưởng là quá đúng. Ai ngờ đó là sự hả hê của một kẻ dốt nát. Đời hết kẻ sống lười ăn bám thì ngoài chợ chỉ còn chổi cùn rế rách mà thôi. Theo các nhà kinh tế học, những người sử dụng những món hàng gọi là xa xỉ phẩm lại là tác nhân góp phần thúc đẩy kinh tế. Trước hết, xa xỉ phẩm là những món hàng mà đa số người dân lúc đó không thể với tới được. Do những người giàu có sử dụng trước, mà nhà sản xuất mới tăng công suất và giá thành hạ, làm cho người nghèo cũng có cơ hội sử dụng những món hang mà hôm qua còn là xa xỉ phẩm (ví dụ rõ nhất là Iphone).
Nhưng người dùng hàng xa xỉ phẩm còn là một tác nhân nữa: Thúc đẩy cải tiến công nghệ. Nhờ có những người giàu sẵn sàng mua những chiếc xe chạy êm như ru, những chiếc xe sơn bóng đến mức ruồi đậu lên cũng bị ngã gãy cẳng… cho nên các hãng sản xuất mới cải tiến công nghệ làm động cơ, công nghệ sản xuất sơn và qui trình sơn…v..v.
Như đã trình bày bên trên, câu “Đằng sau mọi tài sản kếch xù đều là tội ác” có thể vẫn đúng đối với một nửa thế giới và có thể rất đúng đối với VN hiện nay. Nhưng chúng ta rất nên thận trọng khi sử dụng, bởi vì chúng ta đã bị nhồi sọ quá lâu “địa chủ ác ghê”, rất cần phải tránh hay chí ít là không nên khuếch đại thái độ kì thị đối với người giàu.
HẾT.

11 Replies to “Bàn về câu nói của Honoré de Balzac (1799”

  1. Rất đúng và sâu sắc .Xưa tôi đọc của cụ Nguyễn hiến lê tôi rất nể về sự hiểu biết, nay tới đọc của anh,cũng đầy thuyết phục.

  2. Người nghèo: Không nên kỳ thị người giàu
    Người giàu: với người nghèo thì sao? cụ chém luôn đê :v

  3. Rất cảm ơn bác về loạt bài phân tích này ạ. Đã từ lâu con rất tâm tư sầu não với câu này mà chưa mạnh dạn khởi nghiệp.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *